Onderstaande blog is ook bedoeld te prikkelen. En om discussie op te wekken. Dus reageer vooral als je die behoefte om welke reden dan ook voelt.

Wat mij tot nu toe bij sportveldverlichting vooral bezig houdt is de veel door leveranciers geroemde uitspraak 70% te kunnen besparen als je overstapt op ledverlichting. Maar klopt dat wel? Ik ga dat hier uitleggen:

Stel de verlichting van een trainingsveld bestaat uit 6 armaturen met traditionele 2000W lampen. Met voorschakelapparaat erbij, zeg 2200W. Totaal dus 13.200W.

En vervang deze door led armaturen van 1600W per stuk om de gevraagde lichtopbrengst te halen van 75lux met een correctiefactor van 20%. Beetje technisch misschien? Vergeet dan deze getallen! Maar onthoud dat een 1 op 1 vervanging door led in dit geval 27% bespaart. Niet verkeerd, maar ook niet spectaculair.

Dat is nog lang geen 70% besparing. Maar hoe zit het dán.
In de praktijk heb je met tal van factoren te maken die je energiegebruik bepalen. Ik noem er wat:

  • Het aangesloten vermogen
  • Gedrag
  • Levensduur
  • Onderhoud
  • Verlichtingsnormen
  • Elektronische geprogrammeerde verlichtingsprotocollen
  • Vermogens-aansluitwaarde

Helaas toch weer een vermoeiend rijtje, maar laat ik ze even snel maar vooral luchtig doornemen.

Maar eerst nog even dit:
Aan het eind van deze blog kun je tot de conclusie komen, dat de sportveldverlichting van je vereniging financieel niet haalbaar is. Of dat het budget ontbreekt. Dan is misschien lease nog een oplossing.
Neem dan contact met ons op: wij de financiering, u het plezier er van.


Het aangesloten vermogen
Zie begin van deze blog.


Gedrag

Het is net als thuis. Doe de buitenverlichting uit! Dus vóór je naar binnen gaat om te douchen en een pilsje te drinken. Of een of ander BOB drankje. Kan ook. Nog beter zelfs. Bij kleinere clubs een vanzelfsprekendheid en bij grote verenigingen is er altijd “iemand” die daar voor zorgt. Als “iemand” het dus niet goed heeft geregeld, doet “niemand” het licht uit…. Of het is digitaal vanuit een spel- of trainingsprogramma aangestuurd. Waarover later meer.

Levensduur
Natuurlijk. Iedereen weet dat led een langere levensduur heeft dan traditionele verlichting. Maar we moeten daar ook geen overdreven verwachtingen van hebben. Als een traditionele lamp 12.000 uren mee gaat en een led lamp 50.000, dan is dat het wel in grote lijnen. Ze gaan dus ruim 4 keer zo lang mee. Ter vergelijking: De nieuwste hoogfrequent TL buizen (geen led) kunnen 10.000u mee gaan. De oude met nog een ballast 3.000u.
Echter let wel, we hebben het hier over gemiddelde levensduren. Er is een 50% kans dat de lamp dit niet haalt. Nog afgezien van de voorschakelapparatuur, die een hogere uitval vertoont. Maar de verhouding dat led 4 keer langer mee gaat, blijft daardoor wel hetzelfde.

Onderhoud
Als een lamp ongeveer 4 keer langer mee gaat hoef je 4 keer minder vaak de mast in om een lamp te vervangen. Da’s logisch, toch?
Ga eens uit van 700 gebruiksuren per jaar. De kans dat je dan de mast in moet om een lamp/armatuur voor het betreffende trainingsveld te vervangen is gemiddeld (!) 1 keer per 3 jaar. En bij led is dat 1 keer per 12 jaar. Theoretisch dan. Er zijn ook weersinvloeden. Storm, temperatuurswisselingen en aan/uit-schakelen, al of niet een aantal keren per avond. Dus laten we daarom de getallen met 2 vermenigvuldigen, dan komen we op 2 keer per 3 jaar voor traditioneel en 1 keer per 6 jaar voor led. Dan de kosten van dit onderhoud. Laten we eens uitgaan van het volgende: de prijs voor een traditionele lamp bedraagt ca. €380,-. Voor het voorschakelapparaat ca. €350,- Het led armatuur kost €2700,- (alles incl. Btw). Oeps, dat zijn grote verschillen. Maar rekening houdend met de levensduur van led en ook met het noodzakelijk gebruik van een hoogwerker en professionele bemanning kost het onderhoud per jaar respectievelijk € 690,- voor traditioneel. En € 330,- voor led. Hoef je geen gebruik te maken van een hoogwerker, omdat je stepjes aan de masten hebt, dan zijn deze bedragen respectievelijk € 360,- en € 250,-
Trek je conclusies zelf. Maar wereldverschillen zijn het niet. Wel heb je minder vaak “gedoe” door de lagere onderhoudsintervallen.
Uiteraard kun je deze getallen naar hartenlust opschalen, afhankelijk van het aantal jaarlijkse branduren en het aantal geïnstalleerde armaturen, of de vereiste lichtsterkte van de betreffende sportbond.

Verlichtingsnormen
In de loop der tijd zijn verlichtingsnormen uitgebreid en zijn de verlichtingseisen eerder toegenomen dan afgenomen. Blijkbaar zien we met z’n allen slechter dan vroeger. Of worden we steeds veeleisender?

Een voetbaltrainingsveld heeft 75 lux nodig. Maar voor eredivisie uitzendingen geldt al een minimum van 1000 lux. Ga er maar aan staan.
Besparingen als eerder omschreven gelden natuurlijk ook hier. En onderhoudskosten naar rato ook. Zij het dat bij heel grote complexen schaalvoordelen te bepalen zijn. Mits dat niet weer verdrinkt in de nodige bureaucratie….. Het is met name denk ik daarom verstandig om voor grotere complexen de “Total Cost of Ownership” te laten vertalen naar een kostenplaatje voor financiering. En dan inclusief het onderhoud. Even daar gelaten of je het laat financieren of uit eigen middelen betaalt. Voor bestuur en leden goed om te weten waar ze aan toe zijn de komende jaren.
Daarnaast gelden er verlichtingsnormen voor de omgeving. De lichthindereisen. Niet alleen voor omwonenden, maar ook voor de fauna.

Elektronisch geprogrammeerde verlichtingsprotocollen
Omdat ledverlichting binnen een seconde op 100% brandt, kun je het naar eigen inzicht flexibel programmeren. Zo kun je de verlichting van te voren programmeren volgens het trainingsschema van de club. En natuurlijk moet je dat kunnen overrulen of aanpassen in geval van hondenweer of andere onvoorziene omstandigheden.
Dus 100% bij een wedstrijd, 50% bij een training, bij een keeperstraining de helft van het veld, 25% dus. En 5 minuten voor je het veld verlaten moet voor het volgende team, 10%, om de ballen te rapen.
Bij tennis kun je het besturingssysteem bijvoorbeeld koppelen aan een elektronisch afhangbord. Geen goedkope maar wel een heel mooie oplossing voor maximaal energiebewust verlichten. Ook voor de fauna. En dus ben je extra duurzaam bezig.
En volgens mij zit hem hier de crux. Door goed te programmeren kun je gigantisch besparen.
Door je gezonde verstand te gebruiken wellicht nog meer. Tot 70%? Wellicht.

Vermogens-aansluitwaarde
Clubs hebben een aansluiting op het net. Daarvoor moet betaald worden mede afhankelijk van de aansluitwaarde.
Ga je met led naar een veel lager maximaal stroomverbruik dan is het aan te raden met de energieleverancier over de netbeheerkosten te overleggen om wat van het tarief af te knabbelen. In mijn directe omgeving heb ik begrepen dat dit niet één, twee, drie geregeld is, maar het is zeker de moeite waard om er serieus naar te kijken.